สินเชื่อSMEสำหรับเจ้าของธุรกิจ

จากประสบการณ์ในการยื่นสินเชื่อ : ธนาคารประเมินสินเชื่อ SME จากอะไรจริง ๆ

ในทางปฏิบัติ ธนาคารไม่ได้มองแค่ว่า “กู้ได้หรือไม่ได้” แต่จะถามคำถามเดียวกันเกือบทุกเคสคือ

เงินก้อนนี้ จะถูกเปลี่ยนเป็นกระแสเงินสด เพื่อกลับมาผ่อนหนี้ได้อย่างไร

จากที่เคยการจัดเตรียมเคสสินเชื่อธุรกิจ SME มากว่า 10 ปี สามารถสรุปกรอบคิดที่ธนาคารใช้จริงได้ 4 มิติ

1) Business Reality – ธุรกิจมีตัวตนและการดำเนินงานจริงหรือไม่

ธนาคารจะดูจาก

• ยอดขายย้อนหลัง / เงินเข้าออกบัญชีธุรกิจ

• เอกสารการค้า เช่น ใบแจ้งหนี้ สัญญาซื้อขาย

• ความต่อเนื่องของรายได้

จากประสบการณ์การทำเคสสินเชื่อจริง
เคสที่ “ยอดขายไม่สูงมาก แต่สม่ำเสมอ” มักเดินเร็วกว่าเคสยอดพุ่งบางเดือนแล้วหายไป เพราะธนาคารประเมินความเสี่ยงได้ง่ายกว่า

2) Cash Flow First – กระแสเงินสดสำคัญกว่ายอดขาย

ศัพท์อย่าง กระแสเงินสด หรือ DSCR (Debt Service Coverage Ratio)
ในทางปฏิบัติหมายถึงคำถามง่าย ๆ ว่า

“หลังหักค่าใช้จ่ายแล้ว ยังเหลือเงินพอจ่ายค่างวดไหม”

ธนาคารหลายแห่งอาจไม่เรียกชื่อ DSCR ตรง ๆ แต่จะคำนวณจาก

• เงินสดสุทธิต่อเดือน

• ค่างวดหนี้รวม

• ความผันผวนของรายได้

3) Credit Discipline – วินัยการเงินของเจ้าของกิจการ

ในช่วงที่ธุรกิจยังไม่มีประวัติสินเชื่อในนามกิจการ
เครดิตส่วนตัวของเจ้าของ จะถูกใช้เป็นตัวสะท้อนพฤติกรรมทางการเงิน

สิ่งที่พบจากการยื่นสินเชื่อในทางปฏิบัติ
เคสที่ไม่ผ่านจำนวนมาก ไม่ได้มาจาก “เครดิตเสีย” แต่เกิดจากการเปิดสินเชื่อบุคคลหลายแห่งในช่วงเวลาใกล้กัน ทำให้ภาพรวมภาระหนี้ดูเสี่ยงเกินไป

4) Loan Purpose Fit – ใช้เงินกู้ “ตรงบทบาท”

• เงินหมุนเวียน → ควรเป็นวงเงินหมุนเวียน / OD

• เงินลงทุนระยะยาว → ควรเป็น Term Loan

การใช้สินเชื่อผิดประเภท มักทำให้ค่างวดไม่สอดคล้องกับรายได้จริงของธุรกิจ

ทำไมเจ้าของกิจการต้องรู้จัก “สินเชื่อ SME”

ถ้ามองผิวเผิน สินเชื่อทุกประเภทเหมือนกันคือ “กู้เงินมาก่อน แล้วค่อยผ่อนคืนพร้อมดอกเบี้ย” แต่ในมุมการบริหารธุรกิจจริง ๆ สินเชื่อแต่ละแบบออกแบบมาให้ตอบโจทย์คนละอย่างกัน

เหตุผลที่เจ้าของกิจการควรรู้จักและเข้าใจ “สินเชื่อ SME” โดยเฉพาะ มีอย่างน้อย 3 ข้อ

1. เพื่อใช้ผลิตภัณฑ์ให้เหมาะกับเป้าหมายธุรกิจ

   • เงินทุนหมุนเวียนระยะสั้น → สินเชื่อหมุนเวียน/OD

   • ลงทุนเครื่องจักร/โรงงาน → Term loan / สินเชื่อเพื่อการลงทุน

   • ขยายสาขา ทำแฟรนไชส์ → สินเชื่อแฟรนไชส์ ฯลฯ

2. เพื่อไม่ให้ภาระหนี้ส่วนตัวพาธุรกิจสะดุด
   ถ้าทุกอย่างใช้ชื่อบุคคลส่วนตัวกู้ไปเรื่อย ๆ สุดท้ายเครดิตส่วนตัวเต็ม วงเงินเริ่มตัน และเวลาอยากใช้สินเชื่อธุรกิจจริง ๆ กลับมีพื้นที่เหลือให้กู้น้อยลง

3. เพื่อสร้างประวัติเครดิตของ “ธุรกิจ” ให้แข็งแรงในระยะยาว
   การใช้ สินเชื่อธุรกิจ sme อย่างมีวินัย จะช่วยให้ธุรกิจมี track record ที่ดี ทำให้การขอเพิ่มวงเงินหรือขอผลิตภัณฑ์สินเชื่ออื่นง่ายขึ้นในอนาคต

สินเชื่อ SME คืออะไร (ในแบบที่เจ้าของกิจการเข้าใจง่าย)

สินเชื่อ SME คือสินเชื่อที่ออกแบบมาเพื่อให้ “ผู้ประกอบการที่ทำธุรกิจจริง” ทั้งที่จดทะเบียนเป็นนิติบุคคล หรือเป็นบุคคลธรรมดาที่มีธุรกิจส่วนตัว สามารถใช้เป็นเงินทุนในการดำเนินกิจการ เช่น

• ซื้อของเข้าสต๊อก

• จ่ายซัพพลายเออร์ระหว่างรอลูกค้าชำระเงิน

• ลงทุนซื้ออุปกรณ์ เครื่องจักร หรือปรับปรุงร้าน

• ขยายกำลังการผลิต หรือเปิดสาขาใหม่

จุดสำคัญของ เงินกู้sme คือ ผู้ให้กู้จะมอง “ภาพธุรกิจ” เป็นหลัก เช่น

• ยอดขายย้อนหลัง

• โครงสร้างต้นทุน

• กลุ่มลูกค้า

• กระแสเงินสดเข้า–ออก

• งบการเงิน/สเตทเม้นต์

• ศักยภาพการเติบโตของธุรกิจ

มากกว่าจะมองแค่เงินเดือนประจำหรือรายได้ส่วนตัวของเจ้าของคนเดียวแบบสินเชื่อบุคคล

ถ้าอยากดูภาพรวมประเภทสินเชื่อ SME แบบกว้าง ๆ เช่น วงเงินหมุนเวียน เทอมโลน แฟคตอริ่ง หรือ OD สามารถไปต่อที่บทความหน้าแม่ สินเชื่อเพื่อธุรกิจ SME คืออะไร? คู่มือฉบับเจ้าของกิจการ ได้เลย

สินเชื่อ SME ต่างจากสินเชื่อบุคคลอย่างไร

ลองเปรียบเทียบแบบ “จับคู่ทีละข้อ” จะเห็นภาพชัดขึ้นว่าทำไมควรใช้ให้ถูกประเภท

1. วัตถุประสงค์หลักของการใช้เงินกู้

• สินเชื่อ SME / สินเชื่อเพื่อธุรกิจ

  • ใช้เพื่อดำเนินธุรกิจ: หมุนเวียน, ซื้อเครื่องจักร, ขยายกิจการ

  • เงินที่กู้มา “ควรสร้างรายได้ใหม่” ให้ธุรกิจ

• สินเชื่อบุคคล

  • ใช้ได้ทั้งส่วนตัวและธุรกิจ (แม้จริง ๆ จะออกแบบมาเพื่อใช้ส่วนตัว)

  • เช่น ค่ารักษาพยาบาล, ปรับปรุงบ้าน, ใช้จ่ายส่วนตัว, รวมหนี้ ฯลฯ

หลายธุรกิจเริ่มต้นด้วยการใช้สินเชื่อบุคคลมาหมุนในกิจการ ซึ่งในช่วงแรกอาจพอได้ แต่ถ้าใช้ต่อเนื่องระยะยาว มักนำไปสู่ปัญหาดอกเบี้ยและภาระหนี้ส่วนตัวที่ไม่สมดุลกับรายได้ธุรกิจ

2. การประเมินรายได้และความสามารถในการผ่อน

• สินเชื่อ SME

  • ดู “ตัวธุรกิจ” เป็นหลัก เช่น ยอดขาย ยอดเงินเข้าออกบัญชีธุรกิจ งบการเงิน

  • อาจใช้ DSCR (Debt Service Coverage Ratio) หรือกระแสเงินสดในการประเมินความสามารถผ่อน

  • เจ้าของกับธุรกิจผูกกัน แต่ผู้ให้กู้จะพยายามแยกให้เห็นว่า “ธุรกิจ” หาเงินมาผ่อนหนี้ได้ไหม

• สินเชื่อบุคคล

  • ดูรายได้ประจำ/สลิปเงินเดือนของผู้กู้

  • ในกรณีเจ้าของกิจการ/อาชีพอิสระ มักประเมินจากยอดเดินบัญชีส่วนตัว + เอกสารเสริมบางอย่าง

  • ไม่ได้ลงลึกในโครงสร้างธุรกิจมากนัก เน้นประเมินจากรายได้ส่วนตัวและประวัติเครดิต

ถ้าคุณเป็นเจ้าของกิจการที่ไม่มีสลิปเงินเดือน แต่อาศัย “รายได้ผ่านบัญชีธุรกิจ” เป็นหลัก การใช้สินเชื่อ SME จะตรงตัวและโปร่งใสมากกว่า

รายละเอียดวิธีเตรียมเอกสารและสเตทเม้นต์สำหรับขอสินเชื่อ SME สามารถตามต่อได้ในบทความ สินเชื่อ SME เริ่มต้นธุรกิจ ต้องเตรียมอะไรบ้าง

3. วงเงินกู้โดยรวม

• สินเชื่อ SME

  • วงเงินมักอิงจาก “ยอดขายธุรกิจต่อปี” หรือ “มูลค่าสินทรัพย์/หลักประกัน”

  • หลายกรณีได้วงเงินสูงกว่าสินเชื่อบุคคล เพราะธุรกิจมีศักยภาพสร้างรายได้มากกว่า

• สินเชื่อบุคคล

  • วงเงินมักจำกัดที่หลายเท่าของรายได้ส่วนตัว (เช่น 3–5 เท่าของรายได้ต่อเดือน)

  • ถ้าใช้เพื่อหมุนในธุรกิจมักไม่พอเมื่อธุรกิจเริ่มขยายตัว

4. ดอกเบี้ยและต้นทุนทางการเงิน

โดยทั่วไป (แม้จะไม่ใช่ทุกกรณี):

• สินเชื่อ SME บางประเภท โดยเฉพาะที่มีหลักประกัน มักมีดอกเบี้ยต่ำกว่าสินเชื่อบุคคลระยะยาว

• สินเชื่อบุคคล/บัตรกดเงินสด ดอกเบี้ยมักสูงกว่า เพราะผู้ให้กู้รับความเสี่ยงในนามบุคคลมากกว่า และไม่มีหลักประกันชัดเจน

ถ้าใช้สินเชื่อบุคคลมาหมุนเวียนในธุรกิจอย่างต่อเนื่อง ต้นทุนดอกเบี้ยที่สูงอาจกินกำไรธุรกิจไปแบบไม่รู้ตัว

5. เอกสารและความยุ่งยาก

• สินเชื่อ SME

  • ต้องเตรียมเอกสารหลายอย่าง: เอกสารจดทะเบียน, งบการเงิน, ภ.พ.30, รายงานสต๊อก ฯลฯ

  • ฟังดูยุ่งยากกว่า แต่ถ้าจัดระบบบัญชี/ภาษีดีอยู่แล้ว การเตรียมไม่ยาก และได้ประโยชน์ต่อการบริหารธุรกิจโดยรวมด้วย

• สินเชื่อบุคคล

  • สำหรับมนุษย์เงินเดือน เอกสารอาจง่ายกว่า: สลิปเงินเดือน, สเตทเม้นต์, สำเนาบัตร/ทะเบียนบ้าน

  • แต่สำหรับเจ้าของกิจการ/อาชีพอิสระ ก็มักถูกขอเอกสารเพิ่มอยู่ดี เช่น สัญญาจ้างงาน สเตทเม้นต์ยาว ๆ เอกสารภาษี ฯลฯ

6. ผลกระทบต่อเครดิตส่วนตัว vs เครดิตธุรกิจ

• ถ้าใช้ สินเชื่อบุคคล หมุนในธุรกิจ

  • หนี้ก้อนนั้นจะผูกกับ “คน” ไม่ได้ผูกกับ “กิจการ”

  • ถ้าเกิดปัญหา สุดท้ายเครดิตส่วนตัวเสีย ส่งผลต่อการขอสินเชื่อทุกประเภทในอนาคต

• ถ้าใช้ สินเชื่อ SME อย่างมีวินัย

  • จะค่อย ๆ สร้าง “ประวัติสินเชื่อของธุรกิจ” เพิ่มความน่าเชื่อถือเวลาขอวงเงินเพิ่มหรือขอผลิตภัณฑ์ใหม่

กรณีตัวอย่างที่ “ควรใช้สินเชื่อ SME” แทนสินเชื่อบุคคล

ตัวอย่างต่อไปนี้เป็น “รูปแบบสถานการณ์จริง” ที่พบซ้ำ ๆ จากการทำงานกับเจ้าของกิจการ SME

กรณีที่ 1: ร้านค้าปลีกที่ยอดขายโต แต่เงินจมในสต๊อก

เจ้าของร้านใช้บัตรเครดิตหมุนซื้อของต่อเนื่อง
ช่วงแรกสะดวก แต่เมื่อยอดสต๊อกเพิ่ม วงเงินเต็ม ดอกเบี้ยเริ่มกินกำไร

แนวทางที่ใช้จริง

• เปลี่ยนเป็นวงเงินหมุนเวียน SME ที่อิงยอดขาย

• แยกเงินส่วนตัวออกจากเงินร้าน
  ผลคือค่างวดลดลง และสภาพคล่องดีขึ้นชัดเจน

กรณีที่ 2: ธุรกิจผลิตต้องซื้อเครื่องจักร

เจ้าของคิดจะใช้สินเชื่อบุคคลก้อนใหญ่
แต่เมื่อคำนวณค่างวด พบว่าผ่อนหนักเกินกระแสเงินสด

แนวทางที่ใช้จริง

• ใช้สินเชื่อเพื่อการลงทุนระยะยาว

• นำเครื่องจักรเป็นหลักประกัน
  ทำให้ค่างวดสอดคล้องกับรายได้จากกำลังการผลิตที่เพิ่มขึ้น

กรณีที่ 3: ผู้ประกอบการรายใหม่ เริ่มธุรกิจแบบมีแผน

เลือกใช้ สินเชื่อผู้ประกอบการรายใหม่ / สินเชื่อ SME เริ่มต้นธุรกิจ
แทนการกู้บุคคลหลายก้อน

ผลลัพธ์คือโครงสร้างเงินทุนชัดตั้งแต่วันแรก และไม่กดดันเครดิตส่วนตัวเกินจำเป็น

รายละเอียดกรณีนี้จะต่อในบทความ สินเชื่อผู้ประกอบการรายใหม่ เริ่มต้นธุรกิจอย่างมั่นใจ และ สินเชื่อ SME เริ่มต้นธุรกิจ ต้องเตรียมอะไรบ้าง 

ข้อดี–ข้อเสียของการใช้สินเชื่อ SME (เมื่อเทียบกับใช้แค่สินเชื่อบุคคล)

ข้อดีหลัก ๆ ของสินเชื่อ SME

1. ตรงกับวัตถุประสงค์การใช้เงินในธุรกิจ

2. วงเงินมักสอดคล้องกับยอดขายและศักยภาพของกิจการ

3. มีผลิตภัณฑ์ให้เลือกหลายแบบ ทั้งแบบมีหลักทรัพย์และไม่มีหลักทรัพย์

4. ช่วยสร้างประวัติเครดิตของธุรกิจในระยะยาว

ข้อที่เจ้าของกิจการต้องเตรียมใจ

1. เอกสารอาจเยอะและต้องจัดระบบบัญชีให้ดี

2. อาจต้องเปิดเผยตัวเลขธุรกิจอย่างโปร่งใส (ซึ่งจริง ๆ เป็นผลดีต่อการบริหารเองด้วย)

3. ถ้าวางแผนไม่ดี ใช้สินเชื่อผิดประเภท หรือกู้มากเกินกำลังธุรกิจ ก็กลายเป็นภาระหนี้ได้เหมือนกัน

สินเชื่อ SME ไม่ได้ดีกว่าสินเชื่อบุคคลเสมอไป
ประเด็นสำคัญคือ “ใช้ให้ตรงงาน” เช่น ใช้สินเชื่อบุคคลสำหรับเรื่องส่วนตัวที่จำเป็นจริง ๆ แต่ใช้สินเชื่อ SME สำหรับเรื่องที่เกี่ยวกับการลงทุนและการเติบโตของธุรกิจ

เช็กลิสต์ก่อนตัดสินใจเลือกใช้ “สินเชื่อ SME”

ก่อนจะกดขอสินเชื่อใด ๆ ลองถามตัวเองด้วยคำถามชุดนี้

1. กู้ไปเพื่ออะไรแน่ ๆ ?

   • หมุนเวียนระยะสั้น / ซื้อของเข้า / รองรับเครดิตเทอม

   • ลงทุนเครื่องจักร / ขยายสาขา / สร้างโรงงาน

   • ปรับโครงสร้างหนี้เดิมให้สบายขึ้น

2. ถ้ากู้แล้ว ธุรกิจจะสร้างรายได้เพิ่มจากเงินก้อนนี้อย่างไร?

   • ยอดขายจะเพิ่มประมาณเท่าไหร่

   • กำไรสุทธิหลังหักดอกเบี้ยแล้วเหลืออยู่ไหม

3. ปัจจุบันธุรกิจมีเอกสารอะไรพร้อมแล้วบ้าง?

   • สเตทเม้นต์ย้อนหลัง

   • งบการเงิน/เอกสารภาษี

   • เอกสารจดทะเบียน/ใบอนุญาตต่าง ๆ

4. ถ้ากำลังจะใช้ “สินเชื่อบุคคล” แต่เอามาหมุนธุรกิจ

• มีตัวเลือก กู้sme แบบไหนที่ตรงงานกว่าไหม

• หรือพิจารณา สินเชื่อบสยค้ําประกัน เพื่อเพิ่มโอกาส/ลดแรงกดดันเรื่องหลักประกันได้หรือไม่

ลองดูตัวเลือกในบทความแนวรวมภาพ เช่น แหล่งเงินทุนธุรกิจ SME มีอะไรบ้าง เลือกแบบไหนให้เหมาะ 

สรุป: ใช้สินเชื่อให้ถูก“ที่”และถูก“บทบาท”

คำถามว่า “สินเชื่อ SME คืออะไร ต่างจากสินเชื่อบุคคลอย่างไร” จริง ๆ แล้วนำไปสู่คำถามที่ใหญ่กว่า คือ

“เรากำลังเอาหนี้ไปทำงานให้ธุรกิจเติบโต หรือเอาหนี้มาแบกปัญหาที่ควรแก้ด้วยวิธีอื่น?”

ถ้าใช้สินเชื่อ SME อย่างมีแผน

• เลือกประเภทเงินกู้ให้ตรงกับเป้าหมาย

• จัดระบบเอกสารและบัญชีให้โปร่งใส

• รู้เท่าทันข้อจำกัดของสินเชื่อบุคคล

คุณจะสามารถใช้สินเชื่อเป็น “เครื่องมือขยายธุรกิจ” ได้จริง มากกว่าจะเป็น “ภาระที่ต้องตามแก้ทีหลัง”

ลิ้งค์อ้างอิง

• ธนาคารแห่งประเทศไทย ใช้เป็นกรอบกำกับดูแลเรื่องสินเชื่อและต้นทุนหนี้ ทำให้เห็นเหตุผลว่าทำไมสินเชื่อบุคคลมักมีดอกเบี้ยสูงกว่า

• ธปท. (ศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน 1213):เครื่องมือเปรียบเทียบสินเชื่อ SME ที่ช่วยให้เจ้าของกิจการเห็นโครงสร้างดอกเบี้ยและเงื่อนไขจริงก่อนตัดสินใจ

• บสย. (TCG):ใช้จริงในการเพิ่มโอกาสอนุมัติ เมื่อธุรกิจยังขาดหลักประกัน โดยธนาคารนำการค้ำประกันไปลดความเสี่ยงเครดิต